SHELL SOLUTION
1st January 2023
"Ký hợp đồng quốc tế không khó"
(Bài viết chuyên sâu – SHELL SOLUTIONS Sự kiện & Hội thảo → Legal Clinic)
**LEGAL CLINIC: 5 LỖI THƯỜNG GẶP
TRONG HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
&
CÁCH DOANH NGHIỆP VIỆT TRÁNH THIỆT HẠI HÀNG TRĂM TRIỆU
Mở đầu
“Ký hợp đồng quốc tế không khó – nhưng sai một dòng chữ có thể mất cả cơ nghiệp.”
Shell Solutions đã đồng hành tư vấn pháp lý cho hàng chục doanh nghiệp xuất nhập khẩu, sản xuất, thương mại, logistic, nông nghiệp và dịch vụ.
Kinh nghiệm thực tế cho thấy:
62% tranh chấp quốc tế bắt nguồn từ hợp đồng viết thiếu – sai – mơ hồ
48% SME Việt dùng mẫu hợp đồng tự tìm trên mạng
70% doanh nghiệp không hiểu INCOTERMS và cách áp dụng
80% hợp đồng thiếu điều khoản rủi ro – bất khả kháng – phạt vi phạm
Kết quả là:
mất hàng
mất tiền
kiện tụng kéo dài
mất luôn uy tín với khách hàng quốc tế
Để giải quyết tình trạng này, Shell Solutions tổ chức Legal Clinic: 5 lỗi thường gặp trong hợp đồng thương mại quốc tế, cung cấp góc nhìn pháp lý – thực tiễn – ví dụ case thật – cùng hướng dẫn chuẩn quốc tế cho doanh nghiệp Việt.
Phần 1
1️⃣ LỖI 1 – Điều khoản giao hàng mơ hồ (Delivery Terms)
❌ SME Việt thường ghi: “Giao hàng tại cảng Hải Phòng”
Không rõ theo tiêu chuẩn nào, trách nhiệm thuộc về ai.
Trong khi giao hàng quốc tế phải theo INCOTERMS 2020:
FOB
CIF
FCA
CIP
DDP
EXW
Vấn đề:
Nếu không ghi rõ INCOTERMS → doanh nghiệp chịu rủi ro pháp lý cực lớn:
Ai chịu phí vận chuyển?
Ai chịu phí bảo hiểm?
Ai chịu rủi ro hư hỏng?
Ai phụ trách thông quan?
Ví dụ thực tế:
Một công ty gỗ ở Bình Dương ký hợp đồng với đối tác Hàn Quốc, ghi:
“Delivery: Hải Phòng Port.”
→ Trong quá trình vận chuyển, hàng bị ẩm → đối tác từ chối nhận → doanh nghiệp Việt phải chịu 100% thiệt hại 420 triệu đồng.
Lý do: không ghi INCOTERMS → hợp đồng vô hiệu điều khoản giao hàng.
Cách khắc phục:
Phải ghi rõ:
INCOTERMS version 2020
Điều kiện giao hàng (FOB / CIF / CIP…)
Chuyển giao rủi ro tại điểm nào
Bên chịu các chi phí
Phần 2
2️⃣ LỖI 2 – Phạt vi phạm & bồi thường thiệt hại bị bỏ trống hoặc ghi sai
❌ Nhiều hợp đồng chỉ ghi: “Nếu có tranh chấp, hai bên tự thương lượng.”
Điều này không đủ trong thương mại quốc tế.
Thiếu điều khoản phạt → không có cơ chế ép buộc.
Ghi sai điều khoản → không đòi được tiền.
Theo kinh nghiệm Shell Solutions, SME Việt thường mắc 3 lỗi:
ghi phạt vi phạm nhưng vượt mức tối đa theo luật nước sở tại → vô hiệu
không ghi bồi thường thiệt hại cụ thể
không quy định cách xác định giá trị tổn thất
Ví dụ thực tế:
Doanh nghiệp may mặc Việt Nam xuất khẩu sang Nhật, bên mua lỗi hủy đơn đột ngột.
Hợp đồng ghi phạt 20% → vô hiệu vì luật Nhật chỉ chấp nhận mức ≤ 10%.
Doanh nghiệp Việt mất 1,2 tỷ đồng tiền vải + chi phí sản xuất.
Cách khắc phục:
tham chiếu luật quốc gia liên quan
quy định rõ mức phạt phù hợp
gắn bồi thường thiệt hại với chứng từ (invoice – chứng nhận kho – báo cáo QC)
Phần 3
3️⃣ LỖI 3 – Điều khoản thanh toán không rõ ràng
Lỗi phổ biến:
chỉ ghi: “Thanh toán bằng TT 30 ngày sau giao hàng.”
không quy định chứng từ bắt buộc
không đề cập kiểm soát rủi ro gian lận
không quy định phạt chậm thanh toán
Trong giao dịch quốc tế, thanh toán phải theo chuẩn:
L/C (Letter of Credit)
T/T (Telegraphic Transfer)
DP / DA (Documents against Payment / Acceptance)
Rủi ro xảy ra khi thiếu thông tin:
khách hàng quốc tế trì hoãn thanh toán
ngân hàng không giải ngân L/C vì sai chứng từ
đối tác chuyển khoản qua ngân hàng trung gian → mất 3–5 ngày → lỗ tỷ giá
Case thực tế:
Công ty nông sản Việt Nam giao 8 container sang EU.
Điều khoản thanh toán ghi quá đơn giản → bên mua cố tình kéo dài, yêu cầu giảm giá 12%.
Doanh nghiệp Việt không có cơ sở pháp lý để ép thanh toán → thiệt hại hơn 3,4 tỷ đồng.
Cách khắc phục:
ghi rõ chứng từ thanh toán
ghi rõ thời điểm chấp nhận thanh toán
quy định phạt chậm thanh toán
yêu cầu bảo lãnh thanh toán đối với đơn hàng lớn
Phần 4
4️⃣ LỖI 4 – Thiếu điều khoản giải quyết tranh chấp quốc tế (Arbitration Clause)
❌ SME Việt thường ghi: “Tranh chấp giải quyết tại tòa án Việt Nam”.
→ Không có giá trị với đối tác nước ngoài.
Trong thương mại quốc tế, Luật Quốc tế ưu tiên trọng tài (Arbitration), ví dụ:
- VIAC – Vietnam International Arbitration Center
- SIAC – Singapore International Arbitration Centre
- HKIAC – Hong Kong
- ICC – International Chamber of Commerce, Paris
Nếu hợp đồng không quy định rõ:
địa điểm trọng tài
ngôn ngữ
luật áp dụng
→ tranh chấp trở nên phức tạp và doanh nghiệp Việt thường yếu thế.
Case thực tế:
1 công ty Việt bán cà phê sang Hàn Quốc. Đối tác từ chối nhận vì “hương vị không đạt chuẩn”.
Hợp đồng không có điều khoản trọng tài → tòa Hàn xử → doanh nghiệp Việt thua kiện → mất 5,2 tỷ đồng.
Cách khắc phục:
Hợp đồng phải ghi:
“Mọi tranh chấp được giải quyết tại VIAC theo Quy tắc Trọng tài Quốc tế, ngôn ngữ tiếng Anh, luật áp dụng: Luật Việt Nam.”
Phần 5
5️⃣ LỖI 5 – Không có điều khoản bất khả kháng (Force Majeure)
Đây là lỗi cực kỳ nghiêm trọng sau COVID-19, chiến sự Nga–Ukraine, đứt gãy logistics, thiên tai…
SME Việt thường không đề cập:
dịch bệnh
đình công
tắc cảng
cấm vận quốc tế
tăng thuế đột ngột
thay đổi pháp luật
Hậu quả:
Bên Việt phải chịu trách nhiệm dù không phải lỗi của mình.
Case thực tế:
Doanh nghiệp nội thất Việt xuất khẩu sang Mỹ.
Cảng Long Beach tắc nghẽn → giao hàng trễ → bị phạt 15%.
Hợp đồng không có Force Majeure → phải chịu toàn bộ.
Thiệt hại: 2,1 tỷ đồng.
Cách khắc phục:
ghi rõ tiêu chí bất khả kháng
ghi rõ thời gian thông báo
ghi rõ quyền hủy/trì hoãn hợp đồng
quy định cơ chế chia sẻ tổn thất
Phần 6
6️⃣ NỘI DUNG CHÍNH CỦA BUỔI LEGAL CLINIC
Talkshow – workshop của Shell Solutions gồm:
PHẦN 1 – Tổng quan 5 lỗi pháp lý quan trọng & xu hướng hợp đồng quốc tế 2025
cập nhật thay đổi luật
ảnh hưởng của INCOTERMS 2020
rủi ro quốc tế mới (sanction, logistics, ESG, IFRS)
PHẦN 2 – Phân tích 10 điều khoản bắt buộc trong hợp đồng quốc tế
giao hàng
thanh toán
chất lượng
kiểm định
phạt vi phạm
bất khả kháng
bảo hiểm
sở hữu trí tuệ
giải quyết tranh chấp
quyền & nghĩa vụ từng bên
PHẦN 3 – Case study thực tế Việt Nam & quốc tế
xuất khẩu nông sản
hợp đồng gia công OEM
hợp đồng logistic
hợp đồng công nghệ
hợp đồng xây dựng (FIDIC)
PHẦN 4 – 12 bước kiểm tra hợp đồng quốc tế (Contract Risk Checklist™)
Shell Solutions cung cấp bộ checklist giúp doanh nghiệp tự đánh giá trong 10 phút.
PHẦN 5 – Hỏi – đáp trực tiếp với luật sư & chuyên gia compliance của Shell
Doanh nghiệp mang hợp đồng thật để được phân tích ngay trong buổi.
Phần 7
7️⃣ LỢI ÍCH DOANH NGHIỆP NHẬN ĐƯỢC SAU BUỔI LEGAL CLINIC
biết 5 lỗi pháp lý nguy hiểm nhất
biết cách viết điều khoản chuẩn quốc tế
giảm 30–60% rủi ro hợp đồng
biết chọn INCOTERMS đúng
có checklist kiểm tra hợp đồng
hiểu cách đòi bồi thường khi đối tác vi phạm
hiểu cơ chế trọng tài quốc tế
Kết luận
Trong thương mại quốc tế, hợp đồng không phải một tài liệu – mà là lá chắn sống còn.**
Shell Solutions tin rằng:
Một hợp đồng chuẩn mực có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng tỷ đồng và bảo vệ cả chiến lược kinh doanh.
Legal Clinic này được thiết kế như một “trạm cứu thương pháp lý”, giúp doanh nghiệp:
nhận diện rủi ro
chỉnh sửa điều khoản
nâng cấp tư duy pháp lý
xây tiêu chuẩn hợp đồng đúng chuẩn quốc tế
